licht in uw woning

Ingenieur Mariëlle Aarts:

‘Veel lampen, weinig licht’

Universitair docent Mariëlle Aarts (43) is al vijftien jaar bezig met licht, zoveel mogelijk in relatie tot de mens in gebouwen. In haar kantoor op de Faculteit Bouwkunde van de Technische Universiteit in Eindhoven geeft ze nuttige adviezen voor de oudere medemens.

Eén: probeer elke dag naar buiten te gaan. 'Dat is goed voor je slaap-waakritme, je biologische klok, en voor de aanmaak van vitamine D waardoor je botten stevig blijven,' legt ze uit. 'En als je eens een dag niet naar buiten kunt? Ga dan dicht bij het raam zitten en schuif de vitrages opzij.'

Goed verlichte omgeving
Twee: laat jaarlijks je ogen checken bij een opticien. En drie: zorg voor een goed verlichte omgeving, 'dus voor voldoende maar niet verblindende lichtpunten die ook echt licht geven,' benadrukt Aarts. 'Niet alleen sfeer maar ook power. Gebruik bijvoorbeeld een uplighter: licht dat naar boven gaat en vrij diffuus over de ruimte wordt verdeeld. Lampen dus die niet alleen het licht naar beneden richten, maar juist ook de omgeving verlichten. Des te belangrijker als je donker meubilair en een donkere vloerbedekking hebt, want dan is het contrast, dus het verschil tussen licht en donker, heel klein en zie je niet meer waar alles staat. Er moet op de juiste plekken voldoende contrast zijn. En zorg voor extra licht op de plek waar je bijvoorbeeld leest.'

Vitrages
Verder: liever geen donkere vloerbedekking. Verf je muren wit of in lichte kleuren. Vitrages voor de ramen? Geen probleem, weet Aarts, 'want die filteren het licht en juist bij ouderen kunnen felle lichtbronnen tot verblinding leiden. Maar hang dunne vitrages op. Probeer het transparant en open te houden.'

Veldstudie
Haar adviezen komen natuurlijk niet uit de lucht vallen. Samen met Nancy Westerlaken publiceerde Aarts in 2005 de resultaten van hun veldstudie naar de 'visuele en biologische lichtvoorwaarden' van 91 zelfstandig wonende ouderen in de leeftijd van 65 tot 90 jaar. Hoeveel (dag)licht krijgen zelfstandig wonende ouderen? Hoe beïnvloedt licht hun leven? Dat wilden de twee graag weten.

Nieuwe bril?
'Ik was verrast.' Aarts en Westerlaken ontdekten namelijk dat de onderzochte ouderen hun dagen in relatieve duisternis doorbrachten maar, en dat was het vreemde, zónder dat zij dit beseften. Ze hadden kortom geen idee dat ze licht tekort kwamen, laat staan dat ze wisten 'hoe ze hun mogelijkheden konden benutten en verbeteren,' zegt Aarts. 'Zelfs hun bril was niet voldoende aangepast.'
Voldeed de bril niet meer? Zo gek is dat niet, vermoedt Aarts: 'De achteruitgang van je ogen begint al vanaf je veertigste en is een heel langzaam proces. Je wordt niet van de ene op de andere dag wakker en denkt: "Hé, ik zie niet meer goed."'

Donkere meubels
Aarts: 'Veel ouderen hadden heel veel lampen maar eigenlijk weinig licht.' Enkele voorbeelden. Boven de tafel hangt een lamp met amper power. Her en der staan schemerlampjes: reuze gezellig, maar goed lezen is er niet bij. Donkere vloerbedekking en donkere meubels van eikenhout. Zware vitrages voor de ramen waarop het daglicht onverbiddelijk strandt.
Ook de looproutes, zoals de gang naar het toilet, bleken slecht verlicht. Aarts: 'De meeste deelnemers aan ons onderzoek deden zelfs 's nachts het licht niet aan als ze naar het toilet moesten. "Wij vinden," zeiden ze, "op de tast wel onze weg."'

Slaapproblemen
Aarts is verontrust. 'De looproute is namelijk een heel belangrijk gebied. Mensen kunnen daar vallen, hun heup breken en in het verpleeghuis terechtkomen. Of ze vallen zonder iets te breken, maar krijgen daarna angst om te vallen en durven niet meer naar buiten. Er waren sowieso al veel mensen in ons onderzoek die in de winter of bij slecht weer binnen bleven. Een heel groot deel van het jaar komen zij niet buiten. Geen wonder dat veel onderzochte ouderen slaapproblemen hadden. Want wat weten we uit eerder onderzoek naar het slaap-waakritme? Je slaapt beter als je overdag langer dan een uur aan meer dan duizend lux bent blootgesteld.'

Lees ook het interview met architect Koen van Velsen

Ga naar Tips over licht & lampen

Terug naar de homepage

aan het woord

Over ons | Disclaimer