licht bij dementie

Medewerkers verzorgingshuis Vegelin State:

‘Hé, hier schijnt de zon’

Ze zijn nog geen week verhuisd. Van de oude locatie Vegelinshof, onderdeel van de zorgorganisatie Hof en Hiem, naar het nieuwe Vegelin State: een schitterend verzorgingshuis met ruime appartementen voor zestig ouderen.

Hoogtepunt is het atrium met een zee van licht dankzij een majestueus glazen dak. Je krijgt het gevoel dat je op het strand zit. Bij warm weer gaat het glazen gevaarte automatisch open 'en hebben we een echte binnentuin,' zegt coördinator dagverzorging Janny Zijlstra (69) enthousiast. 'Het heeft wat meer kwartjes gekost,' vult locatiemanager Dick Hoekstra (53) aan, 'maar dat hadden we er graag voor over.'

Waardigheid
Kwetsbare ouderen een fijn en waardig thuis bieden is hun ideaal. De medewerkers dragen dat plezier en die waardigheid uit. Het plezier is dubbel zo groot sinds 'daglichtlampen', lampen die het natuurlijke daglicht buiten benaderen, hun entree maakten in Vegelinshof. In 2003 werden zulke lampen geïnstalleerd in de plafonds in de huiskamers. Dick: 'En wel boven de tafels waaromheen de bewoners vaak zaten. Met een lichtsterkte van zo'n kleine 600 lux: 8 x 72 watt hoogfrequente tl-lichten. Melkglas of piramideglas haalt de schittering weg. Het voelt aan als zonlicht. Heel prettig.'

Verbaasd
Het effect van dat heldere licht? Iedereen was verbaasd. 'Voordat die lampen er waren, kwamen bewoners 's morgens versuft de huiskamer binnen. Overdag vielen ze geregeld in slaap,' zegt Janny. 'Geleidelijk aan veranderde dat. 's Ochtends kwamen ze uitgeslapen binnen. Ze werden fitter, alerter en wilden hun bezigheden weer oppakken.'

Dick: 'De bewoners hebben meer aandacht voor elkaar gekregen. Ze horen bij en letten op elkaar.'

Kettingreactie
Volgens Janny zorgden de lampen voor een kettingreactie. Fittere bewoners hebben namelijk een andere manier van zorg nodig. 'Vóór de komst van de lampen waren de verzorgenden een soort oppassers. Nu zijn ze intensief met de bewoners bezig,' zegt Janny. 'Dat heeft het werk veel boeiender gemaakt.' Maar: 'Alleen daglicht heeft onvoldoende effect,' waarschuwt Dick. 'Je moet elke bewoner ook individuele aandacht geven. Het is én - én.'

Meer eetlust
Er is ander goed nieuws. De bewoners hebben meer eetlust gekregen. En ze vallen minder, omdat ze beter kunnen zien, vermoedt Dick, maar ook omdat er minder slaappillen en antipsychotica worden voorgeschreven. 'Van deze medicijnen weten we dat het risico om te vallen groter wordt. Ze zijn minder nodig omdat onze bewoners overdag actiever zijn en 's nachts beter slapen.'

Ook de medewerkers genieten van het heldere licht. 'Ze hebben meer zin om iets leuks te creëren en voelen zich fitter,' zegt Dick. 'Ze zeggen: "Hé, hier schijnt de zon!"'

Onderzoek
De daglichtlampen hebben ze te danken aan het onderzoek waaraan Vegelin State, toen nog Vegelinshof, alweer tien jaar terug meedeed. De medewerkers waren direct enthousiast, zegt Janny, 'ook omdat we zo'n leuk contact met de onderzoekers Rixt en Eus hadden.' Ze bedoelt: Rixt Riemersma-Van der Lek en Eus van Someren verbonden aan het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen. 'Hun enthousiasme werkte aanstekelijk.'

Sommige familieleden van de bewoners aarzelden echter: wat voor onderzoek was het precies? Liepen hun dierbaren schade op? 'We moesten heel veel praten om ze te overtuigen,' zegt Janny. 'Uiteindelijk deden ze mee, op één familie na.'

Buiten
Meer buiten komen zou het beste zijn voor de bewoners. Dick: 'Maar dan hebben we meer personeel nodig. Bovendien kan het in Nederland koud zijn of regenen.'

Janny: 'Jammer dat veel verzorgingshuizen nog niet weten wat helder licht met de bewoners doet. We hopen dat velen ons voorbeeld volgen.'

Dick tenslotte: 'Gewoon doen! Zorg voor helder licht.'

Lees ook het interview met technicus Ernst de Klerk: 'Het hoeft niet duur te zijn'

Nieuwsgierig naar het onderzoek waaraan Vegelin State meedeed? Lees het interview met Eus van Someren

Ga naar Tips over licht & lampen

Terug naar de homepage

aan het woord

Over ons | Disclaimer