licht bij dementie

Technicus Ernst de Klerk:

Daglichtlampen in het verpleeghuis? ‘Het hoeft niet duur te zijn’

Met een beetje creativiteit en gezond verstand kun je een verpleeghuis goedkoop 'verdaglichten'. Lees het praktische verhaal van Ernst de Klerk, technisch medewerker van Woon- en Zorgcentrum De Bolder in Huizen.

'Ik wist niks over daglichtlampen,' zegt Ernst de Klerk (59). 'Dus ben ik maar wat gaan googelen.'

De Klerk kreeg een duidelijke opdracht: we willen daglichtlampen in De Bolder maar het moet goed en goedkoop. Via internet kwam hij aan de nodige informatie. Hij schafte een luxmeter aan om in de ruimtes de lichtintensiteit te meten en schrok: 'Je loopt haast in het donker. Het laagste wat ik heb gemeten, was vijftien lux. Op de woonkamers tweehonderd of  tweehonderdvijftig lux, terwijl het minimaal vijfhonderd en liever nog duizend lux moet zijn.'

Vertrouw maar op de man
'Vervolgens heb ik onze vaste lampenleverancier gebeld: "Kun jij daglichtlampen aanleggen?" Gelukkig zaten in onze systeemplafonds al de juiste armaturen waarin de daglichtlampen zouden passen. Anders hadden we nieuwe armaturen moeten kopen.'

Op een dag werden de daglichtlampen geleverd. Hoe wist De Klerk of die wel deugden? 'Dan vertrouw ik maar op de man. Dat durf ik niet te zeggen. Onze leverancier heeft er trouwens een tijd over gedaan om de goede lampen te vinden.'

Zeven euro en 56 cent
Wat het al met al kostte? 'Zeven euro en 56 cent per daglichtlamp,' zegt De Klerk met een brede grijns. 'Slechts een paar euro duurder dan een gewone lamp. Wat het voor onze energierekening betekent? Dat is moeilijk te berekenen, want onze daglichtlampen zijn maar een fractie van het geheel aan lampen. Ik denk niet dat het om grote bedragen gaat. Tot op heden vind ik het helemaal leuk. Met die nieuwe lampen zijn we op vijfhonderd lux per huiskamer uitgekomen. Het kost niet veel en de mensen zijn tevreden: de verpleging, de bewoners.' Neem alleen al die mevrouw die heel vaak zat te slapen, maar nu overdag wakker is en weer is gaan lezen. 'Daar doe je het voor.'

Je kunt het niet dimmen
De goedkope oplossing heeft nadelen. De Klerk: 'Dit systeem is niet regelbaar. Je kunt het licht niet dimmen of instellen. Het staat óf voluit aan, óf je zet het uit.'  's Avonds gaan de daglichtlampen uit en de sfeerverlichting aan. 'Anders denken de mensen dat het nog steeds dag is en kunnen ze waarschijnlijk niet slapen.'

Heerlijk wonen hier
De Bolder is onderdeel van de Vivium Zorggroep die de naam heeft vernieuwend te zijn. Daarom werden dimbare daglichten geïnstalleerd in een woonkamer in 'De Ruyterstraat', de kleinschalig wonenvoorziening in Huizen die in 2009 werd geopend. De kosten voor die woonkamer met zes personen bedroegen 1500 euro, inclusief de montage. Er hangen grote plafonnières met regelbaar daglicht. Twee dames zitten naast elkaar op de bank en eten een stukje taart. Op de vraag of de daglichtlampen bevallen, zegt één van de twee: 'Heel fijn, we kunnen het allemaal prima zien. 't Is heerlijk wonen hier, maar wat was uw vraag ook alweer?'

Vallen en opstaan
Toch ging het op deze 'daglicht - dimbare' woonvoorziening aanvankelijk mis. De Klerk: 'De lampen werden geleverd en wij zeiden: "Het ziet er heel anders uit. Dat licht is geliger." Bleek dat de verkeerde lampen waren geleverd.' Gelaten: 'Tja, je krijgt wat aangeleverd. Het is vallen en opstaan. Pionieren.' De lampenleverancier haastte zich om de juiste lampen te leveren. Het ging, zegt de leverancier desgevraagd, om een misverstand. Hij had begrepen dat hij 'zoveel mogelijk licht moest creëren met een warme kleurtemperatuur'.

Plafond
Ook het plafond kan van invloed zijn, weet De Klerk: 'In een systeemplafond kun je prima daglichtlampen plaatsen. Zo niet, dan krijg je van die hele grote lichtbakken.' De Klerk is niet blij met zulke tl-lichtbakken aan het plafond. 'Die zijn ongezellig. Vergeet niet, het zijn woonkamers. Het moet huiselijk blijven.' Hij noemt het een spanningsveld. 'Je wilt goede verlichting maar het moet ook gezellig zijn. Met extra sfeerverlichting proberen we dat op te vangen. Eigenlijk begint het al bij het ontwerp van een zorgcentrum. Architecten moeten zorgen voor plafonds met armaturen waarin je daglichtlampen, als nodig, kunt plaatsen.'

Advies
Je moet er gewoon aan beginnen, adviseert De Klerk zijn collega's. 'De ervaring bouw je wel op. Je moet goed kijken, want die lampen passen niet overal in. Maar als je de juiste armaturen hebt, kun je beginnen. Nodig verschillende bedrijven uit. Laat ze het licht meten en vertellen wat hun mogelijkheden zijn. Wat kost het? En zijn het heus daglichtlampen?'

Goede kleurweergave
Je zou bijna denken dat een daglichtlamp iets heel bijzonders is. Maar het is gewoon een lamp met een goede kleurweergave (CRI). Ook de kleurtemperatuur moet het zonlicht benaderen. Kies daarom een lamp met een kleurtemperatuur van tussen de 5000 en 6000 kelvin en met een kleurweergave - index van meer dan 80, liefst boven de 90, en zorg voor een gelijkmatige verlichting door grote oppervlakten te verlichten.

Het beste voor onze bewoners
Bij de Bolder wordt nu gewerkt aan een proefopstelling met dynamisch licht. Zo'n computergestuurde daglichtinstallatie volgt de curve van het daglicht. 'In de ochtend wat blauwer, in de avond wat roder, net als in de natuur.' De begroting moet nog komen, misschien is het te duur. 'Maar dan hebben we het in elk geval geprobeerd. Omdat we het beste voor onze bewoners willen,' besluit Ernst de Klerk - een man die met weinig middelen veel weet te bereiken.

Lees ook: Medewerkers verzorgingshuis Vegelin State: 'Hé, hier schijnt de zon'

Lees ook: 'Benut het buitenlicht', het interview met Eus van Someren

Ga naar Tips over licht & lampen

Terug naar de homepage

aan het woord

Over ons | Disclaimer