licht in uw woning

Architect Koen van Velsen:

'Hoe zal ik het zeggen? Ik voel me niet prettig als ik te weinig daglicht ervaar.' Koen van Velsen (60) klinkt verbaasd over de vraag waarom daglicht in gebouwen belangrijk is. Want is dat niet vanzelfsprekend?

De wereldberoemde architect Le Corbusier zei het zo: 'Architectuur is het vakkundige, nauwkeurige en magnifieke spel van samengevoegde volumen van licht.'

Van Velsen: 'Het is vreselijk als je in een gebouw niet weet wat voor moment van de dag het is, wat voor weer of seizoen. Als je zo diep in een gebouw bent, dat je geen relatie meer met je omgeving voelt. De zon komt in het Oosten op en gaat in het Westen onder. Dat moet je ook ervaren. Zo kijk ik naar licht en naar de relaties van gebouwen met hun omgeving.'

Inspiratie
'Ik probeer heel dicht bij mezelf te blijven.' Toen Van Velsen het station van Breda wilde ontwerpen, reisde hij per trein van zijn woonplaats Hilversum naar Breda en ontdekte dat stations niet altijd aangename plekken zijn. 'Je moet veel weten van de mensen die in jouw gebouwen zullen verblijven. Het helpt mij irritatie om te zetten in inspiratie.'

Lichttoetreding
'Hoe staat je gebouw in de omgeving? Hoe is het licht en de ruimtes? Alles hoeft niet maximaal licht te zijn, maar denk serieus na over de kwaliteit van de ruimtes,' zegt Van Velsen die veel spraakmakende gebouwen heeft ontworpen maar bescheiden is gebleven. 'Ik doe gewoon mijn werk.' Enkele voorbeelden: de uitbreiding van het Raadhuis in Terneuzen. Het Pathé - theater in Rotterdam. Het NS - station in Breda 'waar we heel precies keken naar de lichttoetreding in het complex, van boven naar beneden tot en met in de diepte van de tunnel.' Het entreegebouw van Paleis Het Loo. Het revalidatiecentrum Groot Klimmendaal in Arnhem.

Minder kunstlicht nodig
Sinds 1 januari 2009 is Koen van Velsen aangesteld als spoorbouwmeester. In die functie adviseert en begeleidt hij Prorail en NS over stedenbouw, architectuur en industrieel ontwerp. Dat doet hij met zijn achtkoppige team. 'Samen met de opdrachtgevers selecteren wij de ontwerpers die met onze visie op lichttoetreding en zonlicht naar de projecten kijken. Dat is de kiem voor kwaliteit. Ook voor de opdrachtgevers is dit prettig. Zij krijgen een duurzamer gebouw waar veel daglicht is en dus minder kunstlicht nodig is.'
Helaas: 'Er zijn ongelooflijk veel mensen die alleen vanuit vierkante meters, opbrengsten of bouwkosten uitgaan.'

Gunstige crisis
'Life is right and the architect is wrong,' zei Le Corbusier aan het eind van zijn leven. Van Velsen: 'Er is ongelooflijk veel slechte architectuur. Wat dat betreft is de economische crisis gunstig geweest. Men denkt langer na over wat en met wie je gaat bouwen. Het ging zo makkelijk dat niemand zijn best deed, maar iedereen snel en veel geld wilde verdienen. Die tijd is over. En dat geeft hoop.'

Minder eisen
Sommige mensen vinden dat er strengere eisen moeten komen. Strengere voorwaarden in programma's van eisen en bouwbesluiten als het om daglicht in gebouwen gaat. Van Velsen is het hier niet mee eens. 'Liever mínder, omdat dit mensen zal stimuleren het beter te doen. Nu zijn de eisen soms al zo uitgebreid dat iedereen blij is als je daaraan kunt voldoen.'

Bouwtechnieken
Zorgen voor veel ramen, erkers of glazen hemelstructuren is niet genoeg. Denk na over de materialen en kleur van het gebouw, zegt Van Velsen: 'Als je lichte kleuren gebruikt, heeft het licht dieper en meer effect dan bij donkere kleuren. Bij donkere kleuren absorbeert de kleur het licht en wordt de ruimte veel minder licht.' En gebruik speciale technieken, zie een project in de diep liggende metro te Kopenhagen. 'Daar maakten ze kleine daklichten. Met behulp van spiegels wisten ze het licht dat door die daklichten naar binnen komt, heel diep in de wachtruimtes voor de reizigers te krijgen.'

Fris en gezond
Betrekt u daglichtlampen in het ontwerp van uw gebouwen?

Van Velsen, perplex: 'Nee. Wanneer heb je die nodig? Volgens mij bij gebrek aan daglicht.' Hij licht toe: 'Sommige opdrachtgevers willen dat je planten aanlegt in hun gebouw. Als ze te weinig licht krijgen, zet je er een daglichtlamp op. Dan doen ze het ook weer binnen. Maar zo moet je niet met mensen omgaan. Laten we gezonde, frisse en vrolijke gebouwen maken, waardoor we zo lang mogelijk vrolijk, fris en gezond blijven.'

Lees ook het interview met ingenieur Mariëlle Aarts: 'Veel lampen, weinig licht'

Ga naar Tips over licht & lampen

Terug naar de homepage

aan het woord

Over ons | Disclaimer